7 Mayıs 2017 Pazar

Ayasofya Müzesi’nde Bulunan Beş Mozaik

Minarelerinden İstanbul’u seyretmeyi en çok istediğimiz tarihi mabetlerden biri de Ayasofya’dır.
Ayasofya Müzesi’ni ziyaret ettiğiniz zaman dikkatinizi çekecek beş mozaiği anlamları ile birlikte derledik.
Keyifli okumalar 🙂

1. Apsis Mozaiği

Hz.Meryem, (Theotokos), üzeri değerli taşlarla süslü ve minderli bir taht üzerinde oturmakta olup kucağında Çocuk Hz. İsa’yı tutmaktadır. Bu mozaik Ayasofya’da İkonaklazma ( Tasvir Kırıcılık) döneminden sonra yapılmış, ilk figüratif tasvirli örneği teşkil etmesi açısından önemlidir. Mozaik tasvir 9. yüzyıla tarihlenmektedir.




2. Kubbe Melek Tasvirleri


Pandantifler üzerinde birbirilerine tam eş olmayan dört melek figürü işlenmiştir. Bu melekler cennette Tanrı’nın tahtını koruduğuna inanılan, bir baş ve altı kanattan oluşan, Seraphim betimleridir. Doğuda yer alan melekler mozaikten yapılmış, batıdaki iki melek ise Doğu Roma Döneminde bozulmuş ve fresko olarak yenilenmiştir.
Pandantiflerde yer alan melek figürlerinin yüzleri Osmanlı Dönemi’nde yıldız biçimli madenî bir kapak ile kapatılmıştır. 2009 yılında kubbede yapılan mozaik onarımları sırasında, kuzeydoğudaki melek tasvirinin yüzünü örten kapak açılarak, meleğin yüzü ortaya çıkartılmıştır.

3. Deisis Kompozisyonu



Güney galerinin batı duvarında Doğu Roma Resim Sanatı’nda Rönesansın başlangıcı olarak kabul edilen Deisis sahnesinin yer aldığı mozaik pano bulunmaktadır. Tasvirde, sağda İoannes Prodromos (Vaftizci Yahya) ile solda Hz.Meryem, ortada ise Pantakrator İsa bulunmaktadır. Mozaikte kıyamet gününde insanlığın affedilmesi için Hz.Meryem ve Hz. Yahya’nın Hz. İsa’ya yakarmaları tasvir edilmiştir. Bu üç figürde Helenistik Dönem Tasvir Sanatı’nın özellikleri yansıtılmaktadır. Deisis panosu, mozaik tekniği ve tasvirin yapılış şekli ile dikkat çekmektedir. Yüzlerdeki canlılık ve renklerin seçimi açısından oldukça başarılıdır. Bu mozaik Doğu Roma Sanatı’nda İlkçağ resim sanatının ana prensiplerinin yansıtıldığı en güzel örneklerden biridir.

4. Komnenos’lar Mozaiği



Mozaik panoda İmparator II. İoannes Komnenos ile eşi Macar asıllı Eirene ve oğulları II. Aleksios yer almaktadır. Kompozisyonun ortasında kucağında Çocuk Hz. İsa ile ayakta duran Hz.Meryem tasvir edilmiştir. İmparatorun baş kısmını çevreleyen yazıda “Romalıların Hükümdarı Porphyrogennetos Komnenos” (porfir salonda doğan) ibaresi yazılı olup, bu ifade İmparatorun, babasının saltanatı sırasında dünyaya geldiğini belirten bir soyluluk işaretidir. İmparatoriçenin başının etrafında ise “Dindar Augusta Eirene” yazılıdır. İmparatoriçe Eirene Macar Kralı Laszlo’nun kızı olup, örgülü kızıl saçlı, renkli gözlü, beyaz tenli ve pembe yanakları ile orta Avrupalılara özgü bir tipte göstrilmiştir. Panonun yanında yer alan payenin üzerinde ise, babası tarafından 1122 yılında tahta ortak edilen ve genç yaşta hastalıktan ölen Prens II. Aleksios yer almaktadır. Mozaikte Prensin hastalık yüzünden yüz hatlarının çökmüş ve solgun olduğu görülebilmektedir. Bu mozaik pano imparator ailesinin Ayasofya onarımları için yaptıklarıe bağışı sembolize etmektedir.
Mozaik pano 12. yüzyıla tarihlenmektedir.

5. VI. Leon Mozaiği



İmparator Kapısı üzerinde yer alan Pantaktrator İsa tasvirli mozaikte ortada; İsa, arkalıklı bir taht üzerinde oturmakta, sağ eliyle takdis eder durumda, sol eliyle sayfaları açık bir İncil tutmaktadır. İncilin üzerinde Grekçe ” Barış Sizinle Olsun. Ben Dünyanın Nuruyum” ibaresi yazılıdır. Sağ tarafta madalyon içerisinde Başmelek Cebrail (Gabriel), sol tarafta ise madalyon içerisinde Hz.Meryem tasvir edilmiştir. İsa’nın ayakları dibinde ona secde eder durumda Doğu Roma İmparatorlarından VI. Leon ( 816- 912) yer almaktadır. Mozaik tasvir 10. yüzyıla tarihlenmektedir.



İstanbul Üniversitesi-Arkeoloji/Sosyoloji
Mail : aleynacetintas@ogr.iu.edu.tr
 kaynak http://arkeopolis.com/ayasofya-muzesinde-bulunan-bes-mozaik/
KAYNAKÇA: ÇİFT, PELİN, AYASOFYA’NIN GİZLİ TARİHİ, BEYAZ BAYKUŞ YAYINLARI, İSTANBUL, 2016
                  ASLAN, FERHAT, AYASOFYANIN EFSANELERİ, KÜLTÜR A.Ş,, İSTANBUL 2014
                  AYASOFYAMUZESİ.GOV.TR


Share:

0 yorum:

Yorum Gönder

Popüler Yayınlar

Öne Çıkan Yayın

Sümerli Öğretmenden Mektup Var

Fransızca ” culture ”, Latince ” colere,cult ” yani ekip biçmek, toprak işlemek fiiline ” –tura ” eklenmesiyle türetilen, bir halka özg...